Czwarty numer kwartalnika „WYKLĘCI”

Głównym tematem czwartego numeru kwartalnika „WYKLĘCI” (październik-grudzień 2016 r.) są młodzieżowe organizacje konspiracyjne w latach 1944-1956, których działalność – nieco chyba obecnie zapomnianą – warto przywrócić naszej świadomości. Choć rzadko podejmowały one walkę zbrojną, ograniczając się często do akcji ulotkowych, malowania kotwicy na murach, samokształcenia i musztry wojskowej, to jednak odegrały istotną rolę w przekazywaniu i podtrzymywaniu etosu niepodległościowego.

Numer otwiera wywiad redaktora naczelnego Kajetana Rajskiego z Wojciechem Kolarskim, Podsekretarzem Stanu w Kancelarii Prezydenta RP. Informujemy także o ustanowieniu i zasadach przyznawania nagród im. sierż. Józefa Franczaka „Lalusia” oraz Michała Krupy „Wierzby”, które po raz pierwszy zostaną przyznane na początku roku 2017.

Część poświęconą tematowi numeru rozpoczyna artykuł Pawła Wąsa o antykomunistycznej konspiracji młodzieżowej okresu stalinowskiego. Ewa Rzeczkowska pisze o Harcerzach Wyklętych – organizacji „Stalowi Polacy” w latach 1944-1951, Andrzej Józefowicz-Chmielewski o gryfickich Pannach Wyklętych, które zachowały się jak trzeba, czyli o członkiniach Związku Młodych Polskich Patriotów, a Agnieszka Sławińska o trzech więźniarkach z łagru Bojanowo: Marii Bachniak, Danucie Uchnast i Natalii Wal. Tekst Krzysztofa Szwagrzyka poświęcony jest konspiracji młodzieżowej na Dolnym Śląsku. Wojciech Łukaszewski w swoim artykule podejmuje tematykę młodzieżowych organizacji powiatów przasnyskiego i ostrołęckiego w walce z komunizmem, a Kamil Janczarek – młodzieżowych organizacji konspiracyjnych w Płocku. Kolejny tekst Andrzeja Józefowicza-Chmielewskiego poświęcony jest harcerzom filaretom z Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Kwidzynie, czyli członkom Organizacji Młodzieży Demokratyczno-Katolickiej, a Pawła Wąsa – konspiracyjnym organizacjom młodzieżowym w Tomaszowie Mazowieckim w latach 1949-1954. Katarzyna Sabat w artykule Kwiat Wolności – Polska Armia Krajowa pisze o niepodległościowej organizacji młodzieżowej w powiecie tarnobrzeskim w latach 1953-1957. Piotr Kardela podejmuje temat rozpracowania przez UB i likwidacji Polskiej Organizacji Młodzieży Katolickiej w Nowym Mieście Lubawskim. Ta część zawiera także teksty: Mariusza Soleckiego Umarli zobowiązują żywych. Sprawa Bronka Kozaka, Krzysztofa Dziadziuszki Polska Organizacja Podziemna „Wolność” (1950-1951), Patrycji Ratyńskiej Młodzi krakowianie w walce o suwerenność kraju. Związek Walczącej Młodzieży Polskiej oraz Tomasza Greniucha Śmierć najeźdźcy komunistycznemu i wszystkim komunistom. Podziemny Orzeł Wolności. Zamyka ją artykuł Tadeusza Płużańskiego Mścił się za cierpienia, których nie doświadczył. Salomon Morel.

Część drugą pt. Myśmy rebelianci… otwiera tekst Sandry Błażejewskiej o niesłusznie zapomnianym bohaterze Henryku Cybulskim „Harrym”, będący kontynuacją artykułu opublikowanego w trzecim numerze „WYKLĘTYCH”. Bartłomiej Szyprowski pisze o II Inspektoracie Zamojskim Armii Krajowej 1948-1950 (kontynuacja z numeru trzeciego), a Piotr Tomasz o Krajowej Policji Bezpieczeństwa. Michał Górski w tekście Lepszy niż James Bond przypomina postać zapomnianego superbohatera z Remiszowic – Jana Morawca. Krzysztof Skłodowski i Magdalena Wołowska-Rusińska poświęcili swój artykuł wydarzeniu historycznemu roku – widowisku „Obława Augustowska. Lipiec 1945”. Znajdują się tu również pierwsza część wywiadu Weroniki Girys-Czagowiec z Tadeuszem Płużańskim oraz teksty: Bartosza Tomczaka Por. Tadeusz Gaertner „Kruk”, „Grot” – żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych, Arkadiusza Marka W partyzantce u „Szefa Czesia”… (kontynuacja z numeru trzeciego), Krzysztofa Żabierka Młody wiekiem o dojrzałym sercu bijącym dla Polski. Gabryel Fejcho „Bury”, „Ogień” (1927-1946). Tę część zamyka opowiadanie Roberta Radzika Granat, czyli epizod spod Śliwowa, oparte na wydarzeniach, do których doszło 30 kwietnia 1946 r. w powiecie Wysokie Mazowieckie.
Część trzecia numeru pt. Nie tylko w Polsce zawiera artykuł Istvána Pleyera Zapomniany węgierski ruch antykomunistyczny. Biała Gwardia (tłum. Jacek Ożóg).

W części czwartej Ze wspomnień rodzinnych znajduje się tekst Wandy Kaliny Nowackiej O moim ojcu Józefie Żółtowskim.

Piątą część Ku Waszej pamięci Żołnierze Wyklęci otwiera artykuł Jadwigi Jęcz poświęcony obecności Żołnierzy Wyklętych w poezji Zbigniewa Herberta. Tekst Anny Straszyńskiej i Piotra Szymanowskiego podejmuje temat ocalenia pamięci o katowni NKWD w kamienicy przy ul. Strzeleckiej 8 w Warszawie. Kazimierz Socha-Borzestowski pisze o uroczystościach upamiętniających działalność szwadronu ppor. Zdzisława Badochy „Żelaznego” na terenie Kaszub, a Rafał Tesmer o upamiętnieniu 70. rocznicy powstania oddziału Marcjana Sarnowskiego „Cichego”. Rozważania na temat etosu Żołnierzy Wyklętych podejmuje Arkadiusz Cimoch w artykule Czy ich walka miała sens?. Marcin Maślanka przedstawia działalność Grupy Rekonstrukcji Historycznej GRYF z Koszalina. Tę część zamyka wiersz Dariusza Janusza Strzelczyka MSZA POLSKA.
Piąta, ostatnia część numeru pt. Varia zawiera tekst Krystiana Kratiuka Niezłomny krzyżowiec z Brazylii. Plinio Correa de Oliveira, poświęcony brazylijskiemu działaczowi katolickiemu, pisarzowi i politykowi, autorowi publikacji zatytułowanej Wolność Kościoła w państwie komunistycznym.

Zapraszamy do lektury!